Eye Filmmuseum is in 2021 gestart met de Eye Film Player: een streamingplatform waar films uit de collectie te zien zijn. Een deel van dat aanbod is gratis, voor andere films moet een kleine vergoeding worden betaald. Iedere maand tipt de redactie van VPRO Cinema de beste en interessantste films op Eye Film Player. Met deze maand onder andere de prachtige restauraties van Jacques Tati.

Glas van Bert Haanstra

Toen Bert Haanstra de opdracht kreeg van de Verenigde Glasfabriek Leerdam om een promotiefilm te draaien over het productieproces, was hij getuige van zoveel gekke situaties (die hij niet kon gebruiken) dat hij besloot een apart filmpje voor zichzelf te monteren. Aanvankelijk loopt alles met de machines gesmeerd, maar dan blijkt dat ze af en toe rare storingen kunnen krijgen en de arbeiders hierop soms koddig reageren. Haanstra laat een schitterend staaltje van (toen) moderne techniek zien bij de fabricage van een fles. Hij monteerde de beelden met een sterk ritme, waardoor enkele onverwachte en onvergetelijke effecten nog steeds verbazing en bewondering wekken. Haanstra schreef het scenario, deed de montage en stond achter de camera. Hij kreeg in 1959 terecht (als eerste Nederlander) de Oscar voor de Beste Korte Documentaire.

Jonge harten van Charles Huguenot van der Linden en Heinz Josephson

Tegenover de populaire 'Jordaanfilms' wilden Huguenot van der Linden en Josephson (met geld van een erfenis van de eerste) een film van beter niveau maken. Zij trokken met een groep jonge acteurs en actrices naar Texel, waar prachtige sfeerbeelden van branding en wolkenluchten (camerawerk van Otto van Neijenhoff) het verhaal omlijsten van de jonge, bij haar afwezige man weggelopen vrouw, die zich aansluit bij een groep onbezorgd kamperende studenten. Een technisch gave film, een charmant drama dat met kop en schouders uitsteekt boven de gemiddelde Nederlandse speelfilm van die tijd. Huguenot van der Linden maakte na WO II erg goede korte films en kreeg in 1972 een Oscar voor This Tiny World.

Jour de fête van Jacques Tati (€)

Tati's passie voor het conflict tussen moderniteit en traditie krijgt in Jour de fête vorm in het dagelijks werk van de stuntelende postbode François (Tati). Tijdens de feestelijkheden van 14 juli ziet François een film over de Amerikaanse posterijen die snel en efficiënt miljoenen brieven verwerken. François kan niet eens de posttas op zijn rug vinden, tot vermaak van de dorpelingen. Met hulp van de kermislieden probeert hij zijn ingesleten gewoonten te stroomlijnen. Feestelijke, vertederend warme komedie van de cineast die zijn vak zou perfectioneren met de latere Mon Oncle en Playtime.

Layla M van Mijke de Jong (€)

De Amsterdamse tiener Layla (sterk gespeeld door nieuwkomer Nora El Koussour) voelt zich onbegrepen. Niet alleen thuis, maar ook op school en langs het voetbalveld (waar de scheids steevast 'verkeerde beslissingen' neemt en zo haar broer benadeelt). Alleen een groep strenggelovige moslims lijkt haar te begrijpen. En dan vooral die leuke Abdel. Intelligent, onbevooroordeeld en vooral levensecht portret van een radicaliserende tiener. De Layla van regisseur De Jong en scenarioschrijver Jan Eilander is levenslustig en irritant, gevat en kortzichtig. Net als de meeste pubers. Maar wel een stuk gevaarlijker.

Maurice van James Ivory (€)

Na het succes van hun E.M. Forster-verfilming A Room with a View (1985) durfden producent Ismail Merchant en regisseur James Ivory zich ook aan Forsters omstreden roman Maurice te wagen. Het titelpersonage is een Cambridge-student die vlak voor de Eerste Wereldoorlog een romance beleeft met medestudent Clive. Terwijl Clive op den duur kiest voor een heterobestaan, besluit Maurice zijn geaardheid te omarmen. Oprecht, intelligent kostuumdrama was destijds baanbrekend vanwege de vrijmoedige, positieve verbeelding van homoseksualiteit. Ironisch, want makers Merchant en Ivory, 44 jaar lang geliefden, hielden hun eigen relatie altijd geheim.

Mon oncle van Jacques Tati (€)

Mon oncle is Jacques Tati's tweede optreden (na Les vacances de monsieur Hulot, 1953) in de huid van zijn alter ego monsieur Hulot. Het personage dat Frankrijk op de mentale kaart zette met zonovergoten, dommelende dorpjes, bruisende steden en kluchtige misverstanden. Hulot woont in het oude Parijs. Zijn familie - zus, schoonbroer en neefje - wonen in een hypermodern buitenhuis en ieder contact staat garant voor minutieus uitgewerkte visuele misverstanden met de kille moderniteit als aanjager. Onvergetelijk is de fontein in de strakke, stenen tuin. Het ding is bedoeld om indruk te maken op het bezoek en gaat alleen aan als er wordt aangebeld. De film kreeg de Oscar voor Beste Buitenlandse Film.

Playtime van Jacques Tati (€)

In dit meesterwerk binnen zijn bescheiden oeuvre belicht Jacques Tati met grote vrolijkheid de keerzijde van moderne technologie. Zijn vaste personage Monsieur Hulot (hoedje, pijp, iets te korte broek) raakt verstrikt in het Parijs van de jaren zestig, waar grootse glimmende gebouwen, drukte en nieuwe snufjes het leven ingewikkeld en anoniem maken. Prachtige beeldgrappen werden met immense nauwkeurigheid van de meester in scène gezet en blíjven leuk. De productie, die jaren duurde en waarvoor Tati een stukje stad ('Tativille') nabouwde, betekende het faillissement van de regisseur toen de film flopte. Inmiddels staat Playtime steevast op menig klassiekerslijstje.

Wan Pipel van Pim de la Parra

De creoolse economiestudent Roy keert na vijf jaar terug naar Suriname, omdat zijn moeder op sterven ligt. Daar raakt hij er steeds sterker van overtuigd dat hij thuishoort in zijn geboorteland. Een dappere, warme poging van De la Parra om iets over zichzelf en zijn Surinamerschap te vertellen met een goede, overtuigende rol van Borger Breeveld, en een verrassende Gangaron Panday als de Hindoestaanse Rubia. In 1976 werd Wan Pipel in Nederland matig ontvangen, en kostte veel meer dan er binnenkwam, maar geldt nog altijd als dé speelfilm over De la Parra’s geboorteland Suriname.

Eye Film Player

De Eye Film Player is een streamingdienst waarmee je een groeiende selectie films uit de collectie van Eye Filmmuseum kunt bekijken. Veel van de films op de Eye Film Player (Nederlandse speelfilms, documentaires en klassiekers uit de wereldcinema) zijn gratis te bekijken, zonder account. Voor de huurfilms betaal je een klein bedrag ter vergoeding van de makers en rechthebbenden.

Zie: player.eyefilm.nl