Eye Filmmuseum is in 2021 gestart met de Eye Film Player: een streamingplatform waar films uit de collectie te zien zijn. Een deel van dat aanbod is gratis, voor andere films moet een kleine vergoeding worden betaald. Iedere maand tipt de redactie van VPRO Cinema de beste en interessantste films op Eye Film Player. Met deze maand onder andere de Heat and Dust van James Ivory en Glas van Bert Haanstra.

Beyond the Rocks van Sam Wood

Melodrama met Hollywoodlegendes Rudolph Valentino en Gloria Swanson - de Johnny Depp en Scarlett Johansson van hun tijd. Swanson speelt Theodora Fitzgerald, de dochter van een verarmde aristocraat. Valentino is de beminnelijk graaf Hector Bracondale, een man die oneindig interessanter is dan de oude miljonair met wie Theodora omwille van haar vader is getrouwd. Filmhistorici zijn decennia lang op zoek geweest naar de klassieker totdat het Filmmuseum tweeduizend filmblikken in handen kreeg uit een nalatenschap. Restaurateurs hebben van alle losse delen een unieke kopie gemaakt. Henny Vrienten maakte een nieuwe geluidsband, inclusief alle effecten.

Een vrouw als Eva van Nouchka van Brakel (€)

'Als je de regelmaat loslaat...'. De rechtlijnige moeder van Eva neemt niet eens de moeite om haar waarschuwing af te maken. Maar huisvrouw Eva (Monique van de Ven) voelt zich 'mans genoeg' om haar eigen lot te bepalen, los van haar dwingende man Ad (Peter Faber) en los van de opgelegde normen van de jaren zeventig. In een Franse commune ziet ze haar ware aard onder ogen met verstrekkende gevolgen voor haar gezin. Een prachtig tijdsdocument uit de vroege gloriedagen van de Nederlandse cinema.

Glas van Bert Haanstra

Toen Bert Haanstra de opdracht kreeg van de Verenigde Glasfabriek Leerdam om een promotiefilm te draaien over het productieproces, was hij getuige van zoveel gekke situaties (die hij niet kon gebruiken) dat hij besloot een apart filmpje voor zichzelf te monteren. Aanvankelijk loopt alles met de machines gesmeerd, maar dan blijkt dat ze af en toe rare storingen kunnen krijgen en de arbeiders hierop soms koddig reageren. Haanstra laat een schitterend staaltje van (toen) moderne techniek zien bij de fabricage van een fles. Hij monteerde de beelden met een sterk ritme, waardoor enkele onverwachte en onvergetelijke effecten nog steeds verbazing en bewondering wekken. Haanstra schreef het scenario, deed de montage en stond achter de camera. Hij kreeg in 1959 terecht (als eerste Nederlander) de Oscar voor de Beste Korte Documentaire.

Heat and Dust van James Ivory (€)

Het succesvolle duo Merchant-Ivory (regisseur James Ivory en zijn producent Ismail Merchant) verfilmden met Heat and Dust een roman van hun vaste scenarioschrijfster Ruth Prawer Jhabvala. Het verhaal speelt in Jhabvala's vaderland India. Ex-BBC-verslaggeefster Anne (Christie) reist begin jaren '80 af naar Satipur om adhv interviewmateriaal en gegevens uit een bundel oude brieven de 'oneerbare' gangen na te gaan van haar oudtante Olivia (Scacchi) die het land een kleine 60 jaar eerder aandeed. Vernuftig weeft Ivory de levensverhalen van de twee 'vrijgevochten' vrouwen door elkaar, als een in veel opzichten parallel verlopende 'chronique scandaleuse' die niet aan tijd (en misschien ook niet aan plaats) gebonden is.

Maurice van James Ivory (€)

Na het succes van hun E.M. Forster-verfilming A Room with a View (1985) durfden producent Ismail Merchant en regisseur James Ivory zich ook aan Forsters omstreden roman Maurice te wagen. Het titelpersonage is een Cambridge-student die vlak voor de Eerste Wereldoorlog een romance beleeft met medestudent Clive. Terwijl Clive op den duur kiest voor een heterobestaan, besluit Maurice zijn geaardheid te omarmen. Oprecht, intelligent kostuumdrama was destijds baanbrekend vanwege de vrijmoedige, positieve verbeelding van homoseksualiteit. Ironisch, want makers Merchant en Ivory, 44 jaar lang geliefden, hielden hun eigen relatie altijd geheim.

The Piano van Jane Campion (€)

Een erg mooie film van de Nieuw-Zeelandse regisseur Jane Campion die tijdens de Oscarrace van 1993 in de prijzen viel: oa met beeldjes voor hoofdrolspeler Holly Hunter en voor Anna Paquin als haar vroegwijze, buitenechtelijke dochtertje. Hunter speelt een uitgehuwelijkte vrouw die op haar zesde heeft besloten niet meer te praten. Sam Neill als de norse, stuurse man aan wie ze wordt uitgehuwelijkt scoort een krappe voldoende, maar Harvey Keitel, als de lompe bruut die Hunters geliefde piano koopt en haar het instrument stukje bij beetje laat 'terug verdienen' is zoals gebruikelijk voortreffelijk. De muziek bij de film is geschreven door Michael Nyman.

Vitalina Varela van Pedro Costa (€)

Nadat ze veertig jaar vergeefs heeft gewacht op het door haar man beloofde vliegticket, arriveert de Kaapverdische Vitalina nu, drie dagen na diens dood, in Portugal. Ze treft een krot met een lekkend dak en een prevelende priester zonder volgelingen. Regisseur Costa toont Vitalina’s bittere wanhoop in hyperrealistische, nachtelijke tableaux-vivants zonder toegevoegde muziek. Zijn mythische monument voor dolende zielen werd in Locarno met een Gouden Luipaard bekroond, maar is ook strenge, humorloze arthouse die soms gebukt gaat onder zijn eigen gewichtigheid.

Wan Pipel van Pim de la Parra

De creoolse economiestudent Roy keert na vijf jaar terug naar Suriname, omdat zijn moeder op sterven ligt. Daar raakt hij er steeds sterker van overtuigd dat hij thuishoort in zijn geboorteland. Een dappere, warme poging van De la Parra om iets over zichzelf en zijn Surinamerschap te vertellen met een goede, overtuigende rol van Borger Breeveld, en een verrassende Gangaron Panday als de Hindoestaanse Rubia. In 1976 werd Wan Pipel in Nederland matig ontvangen, en kostte veel meer dan er binnenkwam, maar geldt nog altijd als dé speelfilm over De la Parra’s geboorteland Suriname.

Eye Film Player

De Eye Film Player is een streamingdienst waarmee je een groeiende selectie films uit de collectie van Eye Filmmuseum kunt bekijken. Veel van de films op de Eye Film Player (Nederlandse speelfilms, documentaires en klassiekers uit de wereldcinema) zijn gratis te bekijken, zonder account. Voor de huurfilms betaal je een klein bedrag ter vergoeding van de makers en rechthebbenden.

Zie: player.eyefilm.nl