Thuisquarantaineblues

Mark van de Voort

Tijdens de coronacrisis is heilzame livemuziek aan banden gelegd. Maar wie goed speurt kan zich toch laven aan spirituele, troostrijke klanken, ook van eigentijdse componisten.

Illustratie Jenna Arts

Een piepklein venster op een bevreemdende, troostende wereld. Klassieke muziekklanken druppelen een hectische operatiekamer binnen. De Syrische Burgeroorlog is in volle gang. Na elke bomaanslag heerst er paniek in het ondergrondse ziekenhuisje. Gewonden worden binnengedragen en het is alle hens aan dek. Voorafgaand aan zijn ingrepen rommelt chirurg Salim nog even op zijn smartphone. Beelden van een driftig zwaaiende dirigent flitsen voorbij op het schermpje. Zalvende klassieke muziek heeft een rustgevende uitwerking op de patiënten én op het ziekenhuispersoneel. Bewonderenswaardig hoe de chirurg, de vrouwelijke hoofdarts en het personeel de moed erin houden. Zelfs op deze gruwelijke plek is muziek in staat enige verlichting te brengen, hoe kortstondig ook. Het zijn beelden uit de aangrijpende documentaire The Cave (2019), over de heldhaftigheid in een Syrisch ondergronds ziekenhuis (te streamen bij onder meer Ziggo Movies & Series).
De helende werking van klassieke muziek is de afgelopen tijd vaker onderwerp van wetenschappelijk onderzoek geweest – ook in Nederland. Zo zetten de Hanzehogeschool en het Universitair Medisch Centrum Groningen in 2016 een onderzoek op om na te gaan of muziek inderdaad een genezende uitwerking heeft op patiënten.
Ook in deze surrealistische, angstige periode van het coronavirus vallen mensen terug op heilzame klassieke klanken. Alleen blijven concertgangers door de noodzakelijke ingrepen van de overheid tot 1 juni wel verstoken van hun verkwikkende portie livemuziek. Daar valt vanzelfsprekend ook de traditionele passieperiode onder. Het is even niets anders. Gelukkig bieden onlinemuziekdiensten, videokanalen en livestreams in deze ongewisse tijden soelaas voor muziekliefhebbers.

Opbeurend en eigentijds

Dat we het dit jaar zonder bezoek aan de Matteüs- en Johannespassie – die normaal gesproken in het hele land worden opgevoerd – moeten stellen, is een groot gemis. Juist nu zouden livevertolkingen van Bachs muziek sprankjes hoop kunnen veroorzaken in de wereld. Ook door het langverwachte Mahler Festival in Concertgebouw Amsterdam gaat voorlopig een streep. Voor liefhebbers van eigentijdse muziek is het afgelaste meerdaagse Arvo Pärt Festival in Muziekgebouw Amsterdam een teleurstelling. De 84-jarige Estse componist Arvo Pärt is bij uitstek een toondichter die met zijn sobere doch extatische muziek de ziel diep weet te raken.
Van klassiek en romantiek is de bemoedigende kracht algemeen bekend. Bach en Mahler zijn elk seizoen alomtegenwoordig. Maar ook steeds meer hedendaagse componisten weten hun luisteraars rechtstreeks in de ziel te raken. Pärt geldt als lichtend voorbeeld.
terug naar de gids