Het Spaanse Tell Me Who I Am is een ambitieus historisch spionagedrama over een vrouw die haar veilige leven achterlaat om wereldwijd te strijden voor de ‘goede zaak’.

cadeautje

Je leest dit artikel uit de VPRO Gids gratis op VPRO Cinema. Wil je meer lezen over oa documentaires, podcasts en boeken? Neem dan een digitaal abonnement.

‘Met alles wat er speelt in de wereld, kun je niet alleen maar toeschouwer zijn.’ Deze woorden worden in de laatste aflevering van de Spaanse miniserie Tell Me Who I Am uitgesproken tegen het hoofdpersonage, maar ze lijken in deze context totaal niet op hun plek. Want – zoals we in de voorgaande negen uur hebben geleerd - een passieve toeschouwer is Amelia Garagoya allerminst. We ontmoeten haar als sociaal betrokken huisvrouw uit de Spaanse hogere klasse, maar aan het eind van de serie – en enkele oorlogen later - is ze spion, vredesengel en vrijheidsstrijder.

Die verandering ontvouwt zich gestaag in de loop van negen afleveringen. In de eerste spoelen we terug naar het Madrid van de jaren dertig, waar Amelia - dan nog een jonge vrouw - deel uitmaakt van de Madrileense gegoede burgerij. Haar vader runde ooit een succesvol bedrijf, maar dat verkeert in zwaar weer door de onstuimige politieke omstandigheden in Europa. Om haar vaders bedrijf te redden, trouwt Amelia uit plichtsbesef met de zoon van een rijke industrieel, met wie ze een kind krijgt

Waar het sociale leven van Amelia en haar naasten tot dan toe vrij zorgeloos verloopt, worden in Spanje langzaam de contouren zichtbaar van een heuse revolutie. Hoewel de Spanjaarden op dat moment nog geen flauw benul hebben, is het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog een kwestie van tijd. Het heeft een impact op de sociaal betrokken Amelia, die zich altijd al druk maakte over de situatie van haar minder bedeelde medemens, hoewel ze zelf grotendeels opgroeide in luxe. Als ze in 1936 de charismatische Frans-Russische journalist Pierre ontmoet, raakt ze betrokken bij de revolutionaire beweging. Ze worden verliefd, en binnen een tijdsbestek van amper twee weken besluit Amelia vaderland, manlief én baby achter te laten om Pierre achterna te reizen naar Buenos Aires. Haar omgeving blijft in totale verbijstering achter.

Amelia wijdt haar leven aan het helpen van slachtoffers van fascistische regimes, óók als dat betekent dat ze er zelf onder moet lijden.

Still uit Tell Me Who I Am

In de Argentijnse hoofdstad leert Amelia echter al snel dat wegrennen met een charismatische vreemdeling die ze slechts twee weken kent niet per se de slimste move is. Deze Pierre is natuurlijk niet wie hij zegt te zijn, en vanaf de aankomst in Buenos Aires nemen de zaken voor Amelia een steeds onverwachtere wending. Hun relatie komt al snel onder druk te staan, en Amelia zoekt haar heil in hechte vriendschappen met een beroemde operazangeres en een Duitse soldaat. Maar het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zet al haar relaties weer op losse schroeven, en drijft haar uiteindelijk terug naar Europa.

Het in elkaar overvloeien van het persoonlijke verhaal van Amelia en de grote historische ontwikkelingen van de twintigste eeuw vormen de rode draad van Tell Me Who I Am. We reizen met Amelia mee van Madrid en Buenos Aires naar onder meer Londen, Moskou en de DDR. Amelia groeit uit tot een schakel in allerlei historische periodes, van de Tweede Wereldoorlog tot de Koude Oorlog. Ze wijdt haar leven aan het helpen van slachtoffers van fascistische regimes, óók als dat betekent dat ze er zelf onder moet lijden.

'Het gaat over gewone mensen, antihelden die buitengewone dingen doen.'

Julia Navarro

Feministische insteek

De makers hebben de ambitie daarbij niet bepaald geschuwd, want Tell Me Who I Am werd gefilmd op honderden locaties in ongeveer negen landen. De serie werd gebaseerd op de gelijknamige bestseller van de Spaanse auteur Julia Navarro uit 2010 (originele titel Dime Quién Soy: Mistress of War). Navarro wilde met het boek een inkijkje geven in de belangrijkste gebeurtenissen van de twintigste eeuw, maar dan wél door de ogen van een ‘gewone’ vrouw. In een interview met een Spaanse uitgever zei Navarro over haar boek: ‘Het gaat over gewone mensen, antihelden die buitengewone dingen doen omdat de gebeurtenissen die ze meemaken buitengewoon zijn.’

De keuze om zo veel geschiedenisverhalen te vertellen door de ogen van één vrouw pakt daarbij goed uit. Dit omvangrijke historische spionagedrama doet niets wat niet eerder is gedaan, maar het perspectief, de meertaligheid en het waanzinnige production design maken Tell Me Who I Am tot een uiterst boeiende (en vooral) spannende zit. De serie heeft daarbij een uitstekend uithangbord gevonden in de Spaanse actrice Irene Escolar. Voor Escolar was vooral de feministische insteek van Navarro in het verhaal belangrijk, gaf ze eerder aan in gesprek met online platform Fangirlish: ‘Ik heb veel biografieën gelezen over verschillende vrouwen in de periodes waarin Amelia leeft. Daarbij ontdekte ik veel verhalen over vrouwen waar ik niets vanaf wist. Het probleem is dus niet zozeer dat vrouwen dit soort ervaringen niet hebben meegemaakt, maar meer dat hun verhalen te weinig verteld worden.’

Actrice Irene Escolar als Amelia Garagoya in Tell Me Who I Am

Identiteitscrisis

Amelia kan uiteindelijk bogen op een uiterst indrukwekkend ‘cv’, zeker voor iemand die in de jaren dertig voorbestemd leek voor een destijds gangbaar leven als huisvrouw. En dus is het niet zo vreemd dat alle beslissingen van Amelia in de serie met enorme argusogen worden gevolgd. Hoewel ze eerst trouwt met een rijke industrieel, besluit ze later het heft rigoureus in eigen hand te nemen. Escolar in een interview met Forbes: ‘Amelia is vooral aan het vechten om de vraag te beantwoorden wie ze is en wie ze wil zijn. Haar leven is gepland op basis van wat er destijds van een vrouw werd verwacht. Maar ze moet de manier waarop ze is opgevoed voorgoed opgeven.’

Uiteindelijk is Amelia vooral een vrouw die niet precies weet wie ze moet zijn (zie daar de verklaring voor de titel). Is ze een spion? Een moeder? Of een vrijheidsstrijder? In Tell Me Who I Am zijn meerdere antwoorden mogelijk, en dat maakt van deze serie een uiterst boeiende queeste naar identiteit in een losgeslagen wereld. Amelia is allesbehalve een passieve toeschouwer, maar wie ze dan wél is, zal ze tot haar laatste snik zelf niet weten.

Tell Me Who I Am is vanaf vrijdag 11 juni te zien op NPO 2 (23:20-1:07 uur). De volledige serie is nu al te streamen op NPO Plus