Good One oordeelt niet en dringt de kijker nooit iets op

Het is half oktober wanneer we in Leiden met de Amerikaanse regisseur India Donaldson (1984) spreken over haar debuutfilm Good One. Ze was een paar dagen daarvoor nog op het festival van Gent en reist al sinds de première ervan – begin januari 2024 op Sundance – de wereld rond met haar film: van Australië en Azië tot Brazilië en Europa.

Die wereldwijde populariteit kwam enerzijds als een verrassing voor Donaldson, maar ergens toch ook weer niet. ‘Good One is een onafhankelijke film, dus gemaakt zonder een grote studio. Ik schreef zelf het scenario en vond het eerlijk gezegd al heel wat dat ik de film gefinancierd kreeg. Dat ik nu al meer dan een halfjaar met Good One door het ene na het andere festival word uitgenodigd, had ik dan ook nooit durven dromen. En tegelijkertijd… Zelf zie ik ook veel buitenlandse films en ik kan diep geraakt worden door een film uit bijvoorbeeld Iran, terwijl het leven daar toch heel anders is dan dat van mij in Amerika. Maar juist door specifiek te zijn wordt een film universeel. Zolang de verhalen maar waarachtig en oprecht zijn.’

Dat laatste geldt zeker ook voor Good One, een geduldige, observerende film die niet oordeelt en de kijker ook nooit iets opdringt. Een fijne, kleine film over grote gevolgen.

Centraal staat de zeventienjarige Sam, die met haar vader Chris en diens jeugdvriend Matt drie dagen gaat wandelen door de bossen van de Catskill Mountains. Eigenlijk zou ook Matts tienerzoon Dylan meegaan, maar die haakt op het laatste moment af zodat Sam opgescheept zit met de twee vijftigers. Niet dat ze daar snel over zal klagen, want Sam probeert altijd de lieve vrede te bewaren. Helemaal nu haar ouders onlangs zijn gescheiden. Maar tijdens de wandeltocht zal er iets gebeuren waardoor Sam gedwongen wordt toch voor zichzelf op te komen.

Good One is het speelfilmdebuut van Donaldson en eerste films willen nogal eens persoonlijk zijn. Dat is Good One ook, al is hij beslist ‘niet autobiografisch’, verduidelijkt de regisseur. ‘Ik groeide wel net als Sam op met gescheiden ouders en wierp me toen ik zo oud was ook vaak op als vredesstichter. Alles om verdere conflicten te voorkomen en dat wankele evenwicht niet te verstoren. Andere kinderen rebelleerden, ik probeerde alles weer goed te maken. Net als Sam wilde ik ook dolgraag serieus genomen worden door de volwassenen om me heen. Ik was zeventien, dus allang geen meisje meer, en ik wilde dat volwassenen dit ook zagen en me slim en bedachtzaam zouden vinden. Alleen kan ik me nog verschillende momenten herinneren waarop ik dacht dat we een goed, serieus gesprek voerden en dat de volwassene dan met één opmerking of grap ineens het vloerkleed onder me vandaan trok. Toen pas besefte ik dat de ander me helemaal niet zo serieus nam als ik dacht of wilde. Dat geldt op die leeftijd voor jongens trouwens net zo goed als voor meisjes. Het is gewoon een lastige leeftijd. Je begint je langzaam te ontworstelen aan de zorg van je ouders en je wil dat je als individu gezien wordt. Dan blijkt er toch een groot verschil te zitten tussen hoe je gezien wil worden en hoe de wereld naar je kijkt. Begrijp je?’

Donaldson schreef de eerste versie van het script toen ze nog kinderloos was, legde het even weg toen ze zwanger werd en pakte het weer op toen haar zoontje een maand of vier was. Ineens keek ze heel anders tegen de twee mannen aan. ‘Ik had meer empathie voor hen. Omdat ik zelf ouder was geworden begreep ik ze beter en had ik meer respect voor ze. Daardoor veranderde er niet eens zo heel veel in het script, maar ik merkte dat ik de mannen anders in beeld bracht. Welwillender. We kijken in de film altijd vanuit Sams perspectief, maar af en toe besloot ik de camera op de gezichten van de mannen te richten. Een voorbeeld? De vriendschap tussen Matt en Chris loopt duidelijk op haar eind en in de scène bij het kampvuur, wanneer ze drie andere hikers tegenkomen, doet Chris nogal laatdunkend over zijn oude vriend. Normaal gesproken had ik de camera op Sam gericht, maar nu besloot ik even in te zoomen op het gezicht van Matt. Knipper en je mist het. Matt zegt niets, maar je kan zien dat Chris’ opmerkingen hard aankomen. Zoiets maakt Matts personage complexer en menselijker. Dat kwam alleen doordat ik als kersverse ouder meer sympathie voor hem gekregen had. Het was uiteindelijk ook beter voor de film. Chris en Matt zullen Sam teleurstellen tijdens de tocht en dat komt veel harder aan als je ziet dat ze eigenlijk hun best doen. Ik wilde laten zien dat ook mensen die van je houden of het goed met je voor hebben je kunnen teleurstellen.’

Donaldson schoot de wandeltocht door de Catskills op locatie in twaalf dagen. Eigenlijk elf, want ze raakten een dag kwijt door hevig onweer. Bovendien hadden ze te kampen met de naweeën van bosbranden die gewoed hadden vlak voor de opnamen begonnen. Donaldson en haar cameraman stonden op een gegeven moment ook nog oog in oog met een beer, en cast en crew hadden voortdurend last van teken. De bossen bleken echter niet alleen vergeven van de teken, want de natuur gaf ook iets terug. ‘We hadden van die torentjes van keien gemaakt en die trokken om de een of andere reden vlinders aan. Vlinders zijn een prachtig symbool voor de breekbaarheid van Sam en ze vlogen ook nog de hele tijd achter Lily aan [nieuwkomer Lily Collias, die fantastisch is als Sam, red.]. Dat had ik niet zo gepland, maar als dat voor je camera gebeurt dan film je dat. Wat mij zo beviel aan de natuur is dat die niet oordeelt. De natuur en alle beesten zijn er gewoon, als stille getuigen.’

Over de eindtitels klinkt het prachtig melancholieke nummer ‘Talkin' Like You (Two Tall Mountains)’ van Connie Converse, een van de eerste Amerikaanse singer-songwriters. Converse schreef in de jaren vijftig en zestig een handvol songs en verdween in 1974 – ze was toen precies vijftig jaar oud – compleet van de aardbodem. Nog steeds is onduidelijk waar ze toen heen is gegaan en wat er daarna met haar gebeurd is.

De uitgebeende, plattelandsmuziek van Converse past goed bij de film, maar Donaldson had nog meer redenen. ‘Om te beginnen de tekst. Het nummer begint als volgt: “In between two tall mountains there's a place they call lonesome.” Dat is een prachtige beschrijving van Sams positie tussen die twee grote kerels. En de mysterieuze verdwijning van Converse is ook nog een mooi echo van het horrorverhaal dat Chris aan Sam vertelt bij het kampvuur: over een vrouw met wie hij op een feestje ooit langdurig sprak, maar die niemand zich later kon herinneren. Die symmetrie vond ik mooi. Niemand weet waarom Connie ineens weg was, maar het vermoeden is dat ze er bewust tussenuit geknepen is. En dat snap ik wel. Als de mensen om je heen je niet begrijpen kan je wel blijven proberen uit te leggen wat je bedoelt, maar soms komt dat gewoon niet aan. Dan kan het beter zijn om te vertrekken. Daar schuilt voor mij dan ook een zekere kracht in, snap je. Gewoon de deur achter je dicht trekken. Mijn zoon is nu drie jaar en ik zal hem nog heel lang bij me hebben, maar ik merk nu al dat hij aan het weggaan is. Hij wordt steeds meer van zichzelf en ik heb steeds minder invloed op hoe hij zich gedraagt, wat anderen van hem vinden of hoe ze hem behandelen. En dat is ook goed, want uiteindelijk kan je als ouder niet veel meer doen dan ervoor te zorgen dat je kind sterk genoeg is, zodat het later uit zichzelf kan omgaan met teleurstelling en de onvermijdelijke stommiteiten van anderen.’