Een reddingsplan voor het veiligstellen van scheepswrakken in de waddenzee

In de documentaireserie De jurk en het scheepswrak (2023) vertelde schrijver-documentairemaker Arnold van Bruggen het bijzondere verhaal van het ‘palmhoutwrak’. Texelse hobbyduikers haalden in 2014 in een scheepswrak voor de kust van Texel een schat aan kostbare voorwerpen boven: gouden gebruiksvoorwerpen, tapijten en boeken in allerlei talen, en ook, het hoogtepunt, een prachtige zeventiende-eeuwse met gouddraad afgestikte rode jurk. Zoiets was nog nooit gevonden. De jurk – de ‘Nachtwacht van het textiel’ - was heel even wereldnieuws.

In De redders van het scheepswrak vertelt Van Bruggen wat er met het palmhoutwrak gebeurde nadat de media verder trokken. De jurk uit het palmhoutwrak kreeg ongelofelijk veel aandacht, maar het wrak bleef vervolgens, met vele andere wrakken, op de zeebodem voor Texel liggen. De Texelse hobbyduikers lagen nu onder een vergrootglas en mochten niet meer naar de wrakken duiken zonder vergunning en administratie. De Rijksdienst van het Cultureel Erfgoed en diens maritieme archeologiedienst had zelf geen geld om te duiken en schip en inhoud veilig te stellen en dekte het wrak dus maar af met steigerdoek, in de hoop zo te voorkomen dat de schatten zouden wegspoelen.

Zo was het toen SP-kamerlid Sandra Beckerman zich over het onderwerp ontfermde. Zij is de hoofdrolspeler in de film van Van Bruggen. Beckerman probeert met ongelofelijk doorzettingsvermogen het onderwerp op de politieke agenda te krijgen, coalities te smeden van partijen die zelden op één lijn zitten, teneinde een Kamermeerderheid te krijgen voor een motie die de regering vraagt serieus geld vrij te maken voor de maritieme archeologie, geld voor een reddingsplan.

De film gaat over het palmhoutwrak en de duikers, over de maritieme archeologie, maar, zegt Arnold van Bruggen, hij gaat tegelijk over iets anders: ‘Er is weinig vertrouwen in de politiek, tegenstellingen worden uitvergroot. Ik was voor deze film veel in de Tweede Kamer, en dan zie je een soort politiek dat je in kranten of nieuwsprogramma’s maar zelden ziet. Je ziet hoe hard veel van die Kamerleden werken om moties er doorheen te krijgen, om te proberen om in weerwil van die enorme, een beetje op relletjes en ferme uitspraken gebaseerde mediawerkelijkheid van de politiek, aan de achterkant iets voor elkaar te krijgen. Dat verhaal vond ik nog veel belangrijker om te vertellen.’

De redders van het scheepswrak is eigenlijk ook een ode aan de politiek, zegt Van Bruggen, tegelijkertijd een kerstverhaal, een verhaal over verbinding, over tegenstellingen overwinnen. En, spoiler alert, zoals dat gaat bij kerstverhalen, die lopen meestal goed af.