VPRO Gids 51

17 december t/m 23 december
Pagina 75 - ‘Post van moeder de vrouw’

Post van moeder de vrouw

Elja Looijestijn ,

Pam van der Veen kreeg een doos met brieven in handen, die haar opnieuw deed kijken naar een veelbewogen decennium.

Marjan en dochter Pam in 1966

Wat weten we eigenlijk van onze ouders? Het grootste deel van de tijd zijn we te jong of te veel met onszelf bezig om ons dat af te vragen. En als we wel benieuwd zijn hoe zij vroeger eigenlijk tegen het leven aankeken, is het soms al te laat om dat te vragen. Programmamaker Pam van der Veen kreeg na het overlijden van haar moeder een unieke herkansing om haar te leren kennen, in de vorm van een doos met luchtpost. ‘Voor Pam’, stond erop, dus ze hoefde zich geen voyeur te voelen als ze de brieven een voor een verslond.

Haar moeder Marjan schreef de brieven tussen 1966 tot 1976 aan haar vader Charles. Hij was stuurman op de grote vaart en maar drie maanden per jaar thuis. Ondanks dat Marjan trouw beschrijft wat er in Nederland allemaal gebeurt, voelt ze natuurlijk een afstand. ‘Soms denk ik: wat weet jij eigenlijk van mij? Niet zoveel geloof ik,’ schrijft ze in een van haar brieven. Dat is ook de titel van de audiodocumentaire die dochter Pam over de brieven maakte.

Marjan van der Veen was een geliefde vrouw en haar dochter was haar grootste fan, zegt ze zelf in de documentaire. Toch is het haar gelukt om te zorgen dat het verhaal uitstijgt boven een particuliere familiegeschiedenis. In de jaren die de brieven bestrijken, maakt Marjan namelijk een ontwikkeling door die geldt voor veel meer vrouwen uit die tijd. Als verloofde en jonge moeder is ze nog dienstbaar aan haar man, en is ze vooral van plan op perfect voor hem te koken en voor de kinderen te zorgen. Maar het huisvrouwenbestaan benauwt haar. Ze raakt steeds meer vrijgevochten, sluit zich aan bij vrouwenpraatgroepen en wordt politiek actief. Haar huis in Hoevelaken wordt steeds meer een ontmoetingsplek voor de lokale vrouwenbeweging, aangezien Charles het grootste deel van de tijd op zee zit.

In de mooi geproduceerde audiodocumentaire horen we stukken uit de brieven, maar ook gesprekken met vriendinnen en familie. En met vader Van der Veen, die van een afstand moest toezien hoe hun huwelijk steeds meer onder druk kwam te staan.