VPRO Gids 30

23 juli t/m 5 augustus
Pagina 57 - ‘Levend pseudoniem’

Levend pseudoniem

Lieke van den Krommenacker ,

Schrijver JT LeRoy werd in de jaren negentig zo populair dat hij wel in het openbaar móest verschijnen. 

JT LeRoy (Laura Albert (l) en Savannah Knoop)

Bij het kijken naar Jeff Feuerzeigs The JT LeRoy Story dringt de neiging om aantekeningen te maken zich op. Hoe langer deze documentaire over de grootste literaire hoax van de 21ste eeuw duurt (een uur en drie kwartier), hoe groter de behoefte aan een overzicht van wie nou ook alweer wie is in dit intrigerende staaltje literaire oplichterij voor gevorderden.

Hoofdpersonage is JT – ofwel Jeremiah Terminator – LeRoy, een jonge Amerikaanse schrijver die eind jaren negentig plots opduikt en zijn van misère en misbruik doordrenkte jeugd van zich afschrijft in twee bestsellers: het autobiografische Sarah en de korte verhalenbundel The Heart Is Deceitful Above All Things. In korte tijd groeit JT uit tot held, met in zijn fanschare niet alleen ‘gewone’ lezers maar ook een lange lijst aan beroemdheden. Winona Ryder, Courtney Love, Gus Van Sant, Bono en Madonna, ze hangen allemaal aan z’n lippen.

Dat JT zo verlegen is dat hij aanvankelijk niet in het openbaar verschijnt, is voor niemand een probleem – tot zijn populariteit zo groot wordt dat hij zich genoodzaakt voelt tevoorschijn te komen. Dit doet hij in 2001, weggedoken onder een witblonde pruik en grote zonnebril. U voelt hem al aankomen: JT LeRoy bestaat niet echt.

Het duurt nog tot 2006 voor New York Magazine en The New York Times de schrijver en zijn schepper ontmaskeren. JT’s boeken blijken geschreven door Laura Albert, een 32-jarige New Yorkse met een al even tragisch verleden als haar alter ego. Zij schuift haar androgyne schoonzusje Savannah Knoop naar voren om JT te ‘spelen’. Zelf geeft Albert zich uit als Speedie, JT’s manager. 

Uiteindelijk is het Geoff Knoop, Alberts partner (in crime), die uit de school klapt tegen The New York Times. ‘Hij zorgde voor de laatste nagel aan JT LeRoy’s doodskist,’ verklaart Albert in de documentaire. Spijtig genoeg komt Knoop nauwelijks aan het woord. We moeten het doen met Albert, die vindt dat er van een hoax geen sprake is. ‘Op het boekomslag staat duidelijk: fictie. De rest is bijzaak.’