In Penoza spin-off Doodstil kruipt acteur Raymond Thiry wederom in de huid van criminele ‘fixer’ Luther. ‘Die jas past me gewoon heel goed.’

Wie de stem van Raymond Thiry door de telefoon hoort, zal niet meteen denken aan een ondoorgrondelijke crimineel. Hij klinkt geduldig, zachtmoedig en goedgemutst. Niet als iemand die je elk moment kan omleggen als je loyaliteit niet langer bij ‘de familie’ ligt.

Toch is dat laatste wel degelijk het beeld waar veel televisiekijkers Thiry inmiddels mee zullen associëren. De oorzaak: zijn rol als Luther, Carmen van Walravens criminele steun en toeverlaat in hitserie Penoza (2010-2017). Luther is een klassieke ‘trouwe hond’ in de fictieve misdaadscene: een stille secondant; meer uitvoerder dan strateeg. Maar wel een uitvoerder die zich altijd laat leiden door de ultieme erecode in criminele kringen: ‘lullen met een smeris is einde verhaal.’ Zelfs als dat iemand van ‘binnen de familie’ is.

Toch leerden we eigenlijk akelig weinig over Luther in de loop van vijf seizoenen Penoza en een speelfilm. We weten dat Luther een oogje op Carmen heeft, en dat hij al zijn organen voor haar en haar kinderen over zou hebben, maar over zijn achtergrond weten we vrijwel niets. Toch was het personage razend populair bij de kijker, dus was het niet vreemd dat de makers van Penoza terugkwamen bij Thiry om zijn leren jasje weer uit de kast te trekken voor een spin-off, niet geheel toevallig Doodstil geheten.

In vier delen die fungeren als prequel én sequel voor Penoza pakken we het verhaal direct na het einde van de film op. Luther - even zwijgzaam en intimiderend als altijd - staat op het punt een nieuw leven te beginnen in Wit-Rusland als zijn nichtje Puk (een uitstekende Sallie Harmsen) plots op de stoep staat. Ze wil de moord op haar ouders wreken en vraagt Luther om hulp. In flashbacks maken we vervolgens kennis met de ouders van Puk (Jonas Smulders en Joy Verberk) en de jonge Luther (Martijn Lakemeier), die dan nog door het leven gaat als Andreas. Door een traumatische gebeurtenis, zo’n twintig jaar geleden, zien we hoe Luther die stille, ondoorgrondelijke secondant wordt.

'In de onderwereld wordt iemand als Luther heel erg gewaardeerd'

Raymond Thiry

Raymond Thiry als Luther in Doodstil

Rolmodel

Thiry was naar eigen zeggen verrast dat de producenten zich bij hem meldden voor een nieuwe serie. ‘Er waren natuurlijk genoeg andere Penoza-personages waar een spin-off omheen gebouwd kon worden. Ik dacht zelf meer aan iemand als Berry (Loek Peters), dus ik was verrast dat ze bij mij uitkwamen. Zeker omdat Luther zo’n gesloten, mysterieus type is. Ik vroeg me van tevoren af hoe we dat op een interessante manier konden aanvliegen zonder te veel prijs te geven: juist dat stille maakt het volgens mij zo’n goed personage. Maar toen ik eenmaal zag waarmee ze aankwamen, was die twijfel weg: ik ben nog steeds die stille, maar heb in de loop van de serie wel een emotionele breakdown waar in Penoza misschien minder ruimte voor was geweest.’

Thiry had vooraf ook niet verwacht dat zijn personage zo populair zou worden. Toch groeide Luther tot een van de meest iconische personages uit de serie. Een personage dat bovendien populair bleek in álle lagen van de samenleving. Thiry: ‘In de onderwereld wordt iemand als Luther heel erg gewaardeerd. Ik werd de afgelopen jaren vaak aangeklampt door jonge gasten die dat mooi vonden, dat hondstrouwe en ‘alles voor de familie’. Die loyaliteit wordt gewaardeerd, ook in de onderwereld. Al wil ik het woord rolmodel natuurlijk niet in de mond nemen, haha.’

Geen trucje

Na tien jaar lijkt Thiry enorm vergroeid met de rol (hij werd niet voor niets gecast voor een soortgelijke rol in Undercover), maar denk vooral niet dat het appeltje-eitje is. ‘Op het oog lijkt het best een makkelijke rol, maar het vergt juist enorm veel focus. Er waren opnames waar ik soms hooguit drie zinnen had, en waarvan je vooraf misschien dacht: dat lukt me wel, maar die wilde ik dan toch zo goed mogelijk voorbereiden. Het is heel anders dan iets als Villa Achterwerk (waarin Thiry furore maakte in Roos en haar mannen, red.), daarin kon ik alles doen wat ik wilde. Als Luther moet ik volledig gefocust en gestuurd zijn. Het is zeker geen trucje.’

Met Doodstil wordt in ieder geval effectief een nieuwe wereld gecreëerd, die niet te veel in de schoenen van Penoza probeert te stappen en een eigen verhaal vertelt. Zit er wat dat betreft meer in het vat dan een vierdelige miniserie? Thiry sluit het niet uit: ‘Die jas van Luther past me uiteindelijk gewoon heel erg goed.’ Lachend: ‘En ik heb nu eenmaal die kop. Daar kan ik zelf ook vrij weinig aan doen.’

Doodstil is vanaf zondag 27 december om 20.25 uur te zien op NPO 3. De hele serie is vanaf die dag ook te bekijken op NPO Plus.