De vijf juryleden van de VPRO Big Screen Award vertelden over hun eigen ervaringen op het IFFR, de acht genomineerde films en natuurlijk de uiteindelijke winnaar: Transnistra, van regisseur Anna Eborn.

Dit jaar bestond de vijfkoppige VPRO-publieksjury uit Keston Pollard (46), Dorien Riswick-Keultjes (67), Vlada Brenici (20), Marinko Saponia (38), en Annelies Groot (51). Van de acht genomineerde films koos deze jury Transnistra van Anna Eborn als winnaar van de VPRO Big Screen Award. Transnistra zal worden uitgebracht in de Nederlandse bioscopen, worden aangekocht door de VPRO en worden uitgezonden op NPO 2. Voor de officiële prijsuitreiking zaten we met vier van de vijf juryleden aan tafel om het over hun ervaringen op het IFFR te hebben.

Wat is jullie persoonlijke ervaring met het IFFR?
Keston: ‘Ik ben dertig jaar geleden chauffeur geweest op het IFFR en altijd blijven hangen. Het leek mij al een tijdje heel erg leuk om onderdeel te mogen zijn van een jury die het mogelijk maakt een film naar voren te brengen, dat vind ik heel bijzonder.’

Vlada: ‘Dit is mijn eerste keer op het festival, en ik zit meteen in de jury! Ik hou van films die niet heel regulier draaien. Het IFFR staat wel een beetje voor ‘andere film’, dat sprak me erg aan en daarom besloot ik me aan te melden.’

Marinko: ‘Ik kom al een jaar of 19 als bezoeker naar het festival. Ik ben naar mijn eigen bescheiden mening een film-veelvraat. Ik zie veel van dit soort films, het IFFR is dan ook wel een beetje de heilige graal van de film, een van m’n favoriete festivals.’

Annelies: ‘Mijn band met IFFR is eigenlijk pas sinds dit jaar zo intens. Twee jaar geleden kwam ik hier voor het eerst. Dit voor mij de perfecte gelegenheid om zoveel dagen vrij te nemen, speciaal voor films. Al m’n verwachtingen zijn uitgekomen.’

Hoe is het om samen in de publieksjury te zitten?
Marinko: ‘Met vijf verschillende personen heb je ook vijf verschillende perspectieven. Eigenlijk vond ik het een vrij organisch iets, we hebben goed naar elkaars bevindingen geluisterd en dat voelde heel natuurlijk, alsof ik de andere juryleden al kende.’

Keston: ‘Dit is een heel divers gezelschap, inclusief Dorien, die er niet bij kon zijn vandaag. Er zijn best grote leeftijdsverschillen, maar we zaten wel vaak op een lijn wat betreft de films.’

Vlada: ‘Je merkte dit ook in de nabesprekingen van de films. Zelfs als de meningen erg uiteenlopend waren kwamen we erachter dat je in het gesprek met elkaar toch wat meer nuance ging aanbrengen in je mening.’

Marinko: ‘Je merkte meteen dat we allemaal liefhebbers zijn, dat we heel aandachtig luisteren en kijken naar de films. Alle perspectieven hielpen om tot een eindoordeel te komen.’

Hebben de verschillende leeftijden meegespeeld in het besluit?
Vlada: Ik heb daar wel een goed voorbeeld van. We zijn naar The Best of Dorien B. geweest en tijdens de nabespreking zei Dorien dat het een hele herkenbare film was met thema’s als scheiden, schoonouders en kinderen. Ik snap wat ze bedoelde, maar voor mij zijn dit geen bekende thema’s.’

Keston: ‘Ik denk dat het meer een kwestie van smaak was. Ik had bijvoorbeeld in dit geval wel de ervaring met de thema’s, maar ik deelde de mening van Dorien niet.’

Hoe was het om het IFFR van binnenuit te ervaren?
Keston: ‘Het kunnen zien van andere films was voor mij heel waardevol. Mijn budget is normaal gesproken niet zo groot dat ik een hele dag kan spenderen om films te kijken. Dat vond ik heel prettig.’Marinko: ‘Ik vond onze eerste ontmoeting op kantoor erg leuk. Dat was een paar dagen voor het festival losbarstte en je proefde de sfeer en de spanning. Ik vond het een bijzondere inkijk in het binnenste van het festival wat ik normaal gesproken niet zou ervaren.’

A Touch of Sin

‘Ik kom zelf uit Moldavië, dus ik herkende de verhalen van mijn vrienden heel erg.'

Vlada Brenici

Waarom is de keuze gevallen op Transnistra?
Annelies: ‘De film geeft een inkijkje in een wereld waar men normaal gesproken vooroordelen over heeft of die men niet kent. Normaal smijten tieners de deur naar die wereld dicht en Transnistra zit er heel dicht bovenop. Alles komt erin terug; roekeloosheid, geldingsdrang, maar ook zware gesprekken over wat ze overkomt.’

Keston: ‘Met de weinige mensen en materialen hebben ze iets heel moois en poëtisch neergezet, met ontroerende beelden en muziek waardoor we allemaal gegrepen werden.’

Marinko: ‘Ik zag duidelijk de overgangen van de onschuldige en naïeve gesprekken naar zwaardere thema’s. Dit was ook te zien in de seizoenswisselingen. De zomerse dagen gingen over in de grijze, koude winter en dat las je duidelijk af op de gezichten van de acteurs.’

Vlada: ‘Ik kom zelf uit Moldavië, dus ik herkende de verhalen van mijn vrienden heel erg. Aan de ene kant zie je een roekeloosheid en aan de andere kant echt de uitzichtloosheid van het land. Ik vind het bijzonder dat andere mensen dat nu ook kunnen zien. Ik vond het wel heel universeel, de thema’s, geldingsdrang, groepsdruk, zorgeloosheid, dat is voor iedereen wel herkenbaar.’

Was de keuze voor Transnistra een unaniem besluit?
Keston: ‘Nou, het was in die zin unaniem dat iedereen zich in de keuze kon vinden. Er werden geen veto’s uitgesproken. Ik heb uiteindelijk ook mijn nummer 1 en 2 omgedraaid. Ik had wel een zwak voor de film die nu tot winnaar bekroond is.’

Welke films hebben nog meer indruk gemaakt?
Keston: ‘Wat ons betreft heeft ook Queen of Hearts veel indruk gemaakt. Maar, van deze film dachten we wel dat er genoeg budget achter zit om ervoor te zorgen dat het verder komt.’

Annelies: ‘Queen of Hearts gaf echt buikpijn. Ik heb nog uren wakker gelegen van die film.’

Vlada: ‘Ik ben niet zo vaak met buikpijn de zaal uit gekomen, maar gisteren voelde ik het inderdaad ook nog een tijdje! Je merkte het ook in de zaal, iedereen leefde mee. Sommigen waren zelfs personages aan het toejuichen.’

Marinko: Voor mij persoonlijk is God of the Piano een heel memorabele film, ik vind hem ook prachtig gemaakt met muziek, die heeft echt het gevoel versterkt. En steengoed acteerwerk van de hoofdactrice!’

Annelies: ‘Bangla vond ik ook erg leuk. De manier van filmen was erg verassend en verfrissend. Het is een zwaar thema, maar omdat de regisseur het verhaal dicht bij zichzelf houdt is het sterk en denk ik dat het voor een groot publiek toegankelijk is.’

Keston: ‘Er waren wat mij betreft eigenlijk geen verschrikkingen in de selectie.’

Wat zouden jullie willen meegeven aan de VPRO Big Screen Award-publieksjury van 2020?
Vlada: ‘Luister naar elkaar, dat is wel erg belangrijk. Aan het begin merkte ik dat ik m’n eigen mening erg aan het projecteren was. Maar als je een andere mening hoort ga je beter met elkaar praten over de film.’

Keston: ‘Daar gaat het voor mij om; met z’n allen een film kijken en het daarna met elkaar erover hebben. Je ziet meerdere perspectieven als je naar elkaar luistert. Dat heeft mijn mening ook wel een beetje gestuurd. Het is leuk om je ervaringen te delen, en vaak kwam dat ook wel overeen. En als je ergens enthousiast over bent is het natuurlijk leuk om het er achteraf over te hebben.’

Vlada: ‘Voor de mensen die zich willen aanmelden: je hoeft je in je niet anders voor te doen dan je bent. Als je filmliefhebber bent blijkt dat uit je motivatie en je enthousiasme.’

Annelies: ‘Ik ben heel blij met deze voorgeschotelde keuze van acht films. En het is heel leuk om buiten de Big Screen Award ook nog andere films uit het festival mee te pikken, zoals Climax en Capharnaüm. Vanavond gaan we met z’n allen naar Beats.

Authentieke personages

Jia Zhangke heeft een voorkeur voor niet-professionele acteurs in zijn films, omdat zij natuurlijk en authentiek zijn. Zo heeft hij bijvoorbeeld een klasgenoot tijdens zijn opleiding in een feature de hoofdrol laten spelen. ‘Deze keuze was ook om te rebelleren tegen het lichaamstype van de toenmalige acteurs,’ zegt Jia Zhangke. ‘Die zagen er allemaal hetzelfde uit, en acteerden ook allemaal hetzelfde.’ Ook bijzonder, in de films van de regisseur komt de taal Mandarijn niet voor. ‘Dialecten zijn een krachtige manier om emotie te tonen en om je zelf te uiten,’ zegt Jia Zhangke. Hij schrijft de scripts dan ook in zijn eigen dialect en meent dat wanneer het publiek Mandarijn als taal hoort, ze zich zullen blijven afvragen waar de acteur nu eigenlijk vandaan komt.

De hardheid uit de beelden van vroege films van Jia Zhangke als Platform (2000) en Unknown Pleasures (2002), met lange, statische shots en personages, heeft hij ook in meer recente films als A Touch of Sin (2013) en nu Ash Is Purest White (2018) losgelaten. De verhaallijnen zijn dramatischer, de verhouding tussen camera en personages intiemer. Dit is zijn meest omvangrijke en meest prijzige feature tot nu toe.

De film Ash is Purest White van Jia Zhangke draait nog tijdens het IFFR op 2 februari.