De bingokaart met dreigementen heeft hij al vol. ‘Führer en dictator ben ik genoemd,’ zegt wethouder Tyas Bijlholt (31). Een aanval met een microfoonstandaard moest hij afwenden. In de kroeg wees iemand hem aan en riep zijn woonadres rond. En online las hij dat ‘een kogelgat in zijn voorhoofd’ goed zou staan. Allemaal omdat hij het betaald parkeren in Amersoort uitbreidt. Dat is een wens van het college en de gemeenteraad, maar Bijlholt is nu eenmaal wethouder mobiliteit. ‘Dan ben ik verantwoordelijk om die plannen uit te voeren.’
En dus word je bedreigd. Het lijkt bijna de gewoonste zaak voor een politicus. Het kómt ook meer voor, ziet Jaap Bouwmeester van onderzoeksbureau Ipsos I&O. Al meer dan tien jaar onderzoekt hij het thema en bij elk nieuw rapport lijkt het erger geworden. Opvallend genoeg niet zozeer door agressieve burgers op sociale media. Die zijn er natuurlijk ook, maar twee andere groepen jagen lokale politici veel meer schrik aan. De verwarde personen; mensen waarvan je geen idee hebt waartoe ze in staat zijn. Juist die types komen ook naar raadsvergaderingen. En de georganiseerde misdaad, merkt Bouwmeester. Vooral omdat deze groep precies weet hoever je wettelijk mag gaan. ‘Dat de burgermeester een berichtje krijgt met “welterusten” als hij het bedlampje uitknipt. Zo'n berichtje mag je gewoon sturen, maar je wéét wat het doet.’
Zelf zal een politicus niet zeggen ervoor te buigen, maar vraag hen of anderen ook zo sterk in hun schoenen staan en je hoort twijfel. Een kwart van lokale politici meent dat de dreigementen invloed kunnen hebben op beslissingen. Dat betekent dat een klein groepje bedreigers veel macht heeft. Dat is gevaarlijk voor de democratie, laat onderzoeksprogramma Pointer (KRO-NCRV) zien. Maar wat te doen? Sommige politici stappen af op hun bedreiger. Hugo de Jonge deed dat. Dat klinkt moedig, maar het is ook een soort beloning: bedreig een politicus met de dood, en dan komt deze naar je luisteren. Van de andere kant maakt negeren het normaal, terwijl die narigheid een wethouder echt kan raken. In deze aflevering van Pointer vertellen politici wat ze meemaken, soms jarenlang. Wat kunnen ze het beste doen?