Om maar met de deur in huis te vallen: Een vrouw als Monique is een wat vreemde film. Er is een overkoepelend verhaal, waarin actrice Monique van de Ven min of meer zichzelf speelt, en intussen worden steeds fragmenten getoond uit haar filmoeuvre (Turks fruit, Een vrouw als Eva, Lang leve de koningin), en flarden van gesprekken die ze voert met bijvoorbeeld regisseur Paul Verhoeven. Is het een speelfilm, een documentaire, een docudrama? Tja, van alles wat.
In de openingsscène arriveert de semifictieve Monique in een Bretons vakantiehuisje. Al gauw wordt er aangeklopt door een Nederlandse jongeman die een ongeluk heeft gehad: fiets total loss, lelijke schaafwond op zijn been. À la Dokter Deen grijpt Monique meteen naar haar verbandtrommel. De geheimzinnige gast (gespeeld door Joes Brauers) mag van de actrice best blijven eten, en een nachtje slapen in de logeerkamer kan ook. Tijdens de lunch raken de twee aan de praat over Moniques nieuwste filmproject. ‘Ik speel een oudere actrice die terugkijkt op haar leven,’ vertelt ze. ‘Deze rol is me op het lijf geschreven.’ Zo ontstaat een gesprek dat tot diep in de nacht wordt voortgezet, vol bespiegelingen op Moniques carrière en privéleven.
Op zich is het prijzenswaardig dat regisseur, scenarist en cameravrouw Claire Pijman (Robby Müller: Living the Light) een filmisch portret van Monique van de Ven verkoos boven een doorsnee terugblikdocu vol pratende hoofden. De vraag is alleen wat ze precies met deze vorm heeft willen bereiken. Dat de kijker zelf mag speculeren over de identiteit van Moniques gast (toevallige passant, denkbeeldige sparringpartner, geestverschijning?) is mooi, maar de opzet voelt ook kunstmatig. Vooral wanneer de actrice vertelt over duistere episoden in haar leven, zoals nare gevallen van seksisme op de filmset, en het verlies van haar kind, is er steeds het besef dat ze toch ten dele speelt, hoe oprecht de emoties ongetwijfeld ook zijn.
Dit neemt allemaal niet weg dat Een vrouw als Monique toch zeker de moeite van het kijken waard is. En dat is met name te danken aan de charme van de hoofdpersoon zelf. De kwaliteiten die haar al jong een icoon van de Nederlandse cinema maakten – het spontane, het onopgesmukte, het meisjesachtige – typeren haar op haar 73ste nog steeds. Al die filmfragmenten bieden bovendien een verhelderende blik op de Nederlandse filmgeschiedenis. Op de rol van vrouwen daarin, op de veranderde mores op een filmset. Daar zou je eigenlijk nog veel dieper in willen duiken. Misschien moet dat conventionelere portret van Monique van de Ven toch ook nog maar eens worden gemaakt.