Hoe is het om je eigen huis en vertrouwde buurt te moeten verlaten omdat je woonplaats onherroepelijk van de kaart wordt geveegd? Wereldwijd kunnen talloze mensen daarover meepraten, maar in Nederland is zoiets toch uitzonderlijk. En dus kijken we dezer dagen met een mix van medeleven en fascinatie naar het Brabantse dorp Moerdijk, dat binnen afzienbare tijd moet plaatsmaken voor een industriegebied.
Ter verwerking van dit wrange nieuws doen Moerdijkers er misschien goed aan het boek te lezen dat in 2024 werd bekroond tot Non-fictieboek van het Jaar: Het eiland van Anna van historicus Eva Vriend. Hierin staat de geschiedenis van Schokland centraal, het voormalige eiland in de Zuiderzee, dat ruim anderhalve eeuw geleden ook moest worden ontruimd – niet voor een nieuwe bestemming, maar vanwege overstromingsgevaar. Pakweg zevenhonderd ‘Schokkers’ werden destijds verspreid over diverse plaatsjes rond de Zuiderzee, waar ze niet altijd met open armen werden ontvangen. Vriend beschrijft in haar boek hoe vele nazaten van de Schokkers zich nog altijd sterk verbonden voelen met de oorspronkelijke plek, ook al staan daar tegenwoordig enkel nog wat museale gebouwtjes, omgeven door polderlandschap.
Wie liever kijkt dan leest, kan nu ook afstemmen op een losse bewerking van het boek: de vierdelige Omroep Max-docuserie Heimwee naar Schokland. Waarin Eva Vriend de geschiedenis zelf vertelt, vergezeld door – hoe kan het ook anders – Huub Stapel, ‘de favoriete aardrijkskunde- en geschiedenisleraar van Nederland’ (aldus Libelle). Overigens moet wel worden opgemerkt dat deze productie op papier verdacht veel wegheeft van twee eerdere Max-series met hetzelfde presentatieduo. In Eens ging de zee tekeer (2022) en Het nieuwe land (2024) werd de historie van de Zuiderzee en het eiland Schokland ook al uitvoerig behandeld. Wat de nieuwe reeks daar nog aan toe kan voegen valt te bezien, maar de passage in het persbericht over een ‘vergeten eiland’ dat wordt herontdekt mag hoe dan ook met een korrel zout worden genomen.