Hij zat rustig thuis, in zijn huis in Beiroet. En toen, op 4 augustus 2020, blies een enorme explosie in de haven zijn ramen weg. Fotograaf Fouad Elkoury bleef ongedeerd maar de gebeurtenis had grote impact. Nu, vier jaar later, zien we Elkoury terug in de documentaire Fouad Elkoury – In His Own Words die AvroTros uitzendt als aflevering van Close Up. Door de explosie is Elkoury naar eigen zeggen in één keer ‘een oude man’ geworden. Hij is verhuisd naar de bergen, waar het ‘erg mooi’ is, zegt hij in Parijs tegen een vriend. Parijs is de plek waar Elkoury gefilmd wordt voor deze docu, waar hij een appartementje heeft en waar zijn archieven zich bevinden.
Elkoury werd bekend door zijn fraaie zwart-witfoto’s die het dagelijkse leven in Libanon laten zien tijdens de burgeroorlog (1975-1990). Hij was nooit van plan fotograaf te worden: Elkoury, geboren in Parijs, studeerde architectuur in Londen. Toen hij later in Beiroet woonde begon hij vanzelf te fotograferen. In 1982 zat hij op een boot met plo-leider Yasser Arafat, van wie hij bijzondere foto’s maakte, ook – voor de verandering – eens zonder keffiyeh.
In zijn werk zet Elkoury het persoonlijke en het politieke naast elkaar, wat foto’s oplevert die het nieuws ontstijgen. Neem zijn foto van zonnebadende mensen in een vakantieoord nabij Beyrouth, terwijl de vijandelijkheden even verderop in volle gang zijn. Vaak ademen zijn foto’s een gevoel van verlatenheid en eenzaamheid, met mensen die verloren rondlopen in een landschap van verwoeste gebouwen. Maar defaitistisch was hij niet, Elkoury wilde juist de wereld veranderen: daarom deed hij ooit een groot fotoproject met Palestijnen. ‘Ik wist zeker dat ik de mensen ervan kon overtuigen dat ze de Palestijnen anders moesten gaan zien,’ zegt hij. Maar zijn foto’s hadden niet het gewenste effect. ‘Mijn foto’s hebben niets uitgehaald,’ zegt hij nu, en dat neemt hij soms zichzelf kwalijk. Dat hij de mening van mensen over de Palestijnen niet kon veranderen, denkt hij dan, is zijn schuld, omdat zijn foto’s niet sterk genoeg waren.
Maar misschien overschatte hij destijds wat hij als fotograaf kon doen om de wereld te veranderen? ‘Een foto is niet zo machtig als ik in die tijd dacht,’ aldus de nu 72-jarige Elkoury. Hij gaat door oude fotorolletjes en constateert dat hij nu heel andere keuzes zou maken: een foto die hij toen had gekozen vindt hij nu oninteressant, en een andere die hij toen niet had uitgekozen vindt hij nu schitterend. Zijn vuur lijkt hij nog niet kwijt. Als een foto geslaagd is, zegt hij, en alle elementen van de foto in harmonie zijn, ‘is er een moment dat je het sublieme bereikt’.